Bước ngoặt trong cải cách thủ tục hành chính

Bộ Công an đang lấy ý kiến các bộ, ngành về dự thảo Nghị quyết bỏ thủ tục công chứng và xác nhận tình trạng hôn nhân trong các giao dịch mua bán, chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, thừa kế nhà đất.

Nếu nghị quyết được thông qua, quy định mới sẽ áp dụng toàn quốc từ ngày 1/1/2026, đánh dấu bước chuyển lớn sang giao dịch bất động sản điện tử, không cần giấy tờ thủ công.

Thủ tục mua bán nhà đất chỉ còn 5 bước

Theo dự thảo, người dân sẽ không cần nộp giấy xác nhận tình trạng hôn nhân hay công chứng hợp đồng, nếu thông tin đã được số hóa và xác thực trên các cơ sở dữ liệu quốc gia. Quy trình giao dịch được rút gọn còn 5 bước đơn giản, thực hiện hoàn toàn trực tuyến:

1. Đăng nhập Cổng Dịch vụ công quốc gia và khai báo thông tin hợp đồng, yêu cầu đăng ký biến động đất đai.
2. Xác thực danh tính qua VNeID mức 2 – hệ thống sẽ tự động kiểm tra thông tin nhân thân, tình trạng hôn nhân và quyền sử dụng đất từ các cơ sở dữ liệu quốc gia.
3. Ký hợp đồng điện tử – có thể ký số trực tuyến hoặc in ra ký trực tiếp. Hợp đồng điện tử có giá trị pháp lý tương đương hợp đồng công chứng.
4. Cơ quan đăng ký đất đai tiếp nhận hồ sơ trực tuyến mà không cần bản sao giấy tờ cá nhân hay xác nhận độc thân, trừ trường hợp dữ liệu chưa được đồng bộ.
5. Nhận kết quả sang tên sổ đỏ trực tuyến hoặc trực tiếp tại cơ quan chức năng. Toàn bộ hồ sơ được lưu trữ điện tử phục vụ tra cứu, kiểm tra và thanh tra sau này.

Cơ sở dữ liệu được kết nối đồng bộ

Đề xuất này chỉ áp dụng cho các trường hợp có thông tin đã được số hóa, xác thực đầy đủ trong hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia, bao gồm:

• Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư – xác minh nhân thân, tình trạng hôn nhân, nơi cư trú.
• Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử – thông tin kết hôn, ly hôn, khai sinh, khai tử.
• Cơ sở dữ liệu đất đai – quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền.
• Cơ sở dữ liệu đăng ký phương tiện – quản lý ô tô, xe máy, chủ sở hữu.
• Hệ thống định danh điện tử VNeID – xác thực danh tính mức độ cao, đảm bảo tính pháp lý và an toàn thông tin.

Nhờ liên thông dữ liệu, người dân chỉ cần xác thực một lần, sử dụng nhiều lần cho các thủ tục khác nhau.

Lợi ích khi bỏ công chứng và giấy tờ thủ công

Theo Bộ Công an, quy định mới sẽ cắt giảm chi phí, thời gian và phiền hà cho người dân, doanh nghiệp. Cụ thể:

• Không cần công chứng hoặc xin xác nhận tình trạng hôn nhân.
• Không cần nộp bản sao CMND, sổ hộ khẩu, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
• Không phải đi lại nhiều lần giữa các cơ quan công chứng, UBND và văn phòng đăng ký.
• Hạn chế rủi ro bị gây khó dễ, nhũng nhiễu trong quá trình làm thủ tục.
• Tăng tốc độ xử lý hồ sơ, giảm tải cho các cơ quan hành chính.

Đây được xem là bước đột phá trong chuyển đổi số ngành bất động sản, hướng tới mục tiêu “không yêu cầu những gì Nhà nước đã có” và xóa bỏ hoàn toàn giấy tờ thủ công.

Thí điểm và lộ trình triển khai

Dự kiến, nghị quyết sẽ được thí điểm tại 5 địa phương đại diện các vùng miền vào tháng 12/2025. Sau đó, nếu đánh giá hiệu quả, sẽ mở rộng áp dụng trên toàn quốc từ ngày 1/1/2026.

Quy định áp dụng cho công dân, tổ chức, doanh nghiệp trong nước và người Việt Nam định cư ở nước ngoài có nhu cầu giao dịch bất động sản tại Việt Nam.

Lộ trình bỏ công chứng khi mua bán nhà đất được đề xuất trong dự thảo. Đồ hoạ: Hồng Khanh

Kết luận

Việc bỏ công chứng và xác nhận tình trạng hôn nhân khi mua bán nhà đất là một trong những bước tiến quan trọng trong quá trình cải cách hành chính và chuyển đổi số quốc gia. Khi dữ liệu được số hóa và xác thực toàn diện, người dân sẽ giao dịch nhanh hơn, an toàn hơn và minh bạch hơn, góp phần thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển bền vững, hiệu quả.