Tin bất động sản – Tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, nhiều đại biểu Quốc hội bày tỏ sự đồng thuận với chủ trương mở rộng đối tượng được miễn giấy phép xây dựng, song cũng cảnh báo cần phân loại công trình rõ ràng, tăng cường hậu kiểm và ngăn ngừa lạm dụng hoặc buông lỏng quản lý.

Mở rộng miễn giấy phép xây dựng, rút ngắn thời gian cấp phép xuống 7 ngày

Sáng 6/11, trong phiên thảo luận tại tổ về dự án Luật Xây dựng (sửa đổi), các đại biểu Quốc hội cho biết dự thảo luật đã được chỉnh lý theo hướng:

• Thực hiện cấp phép xây dựng trực tuyến toàn trình, giảm tối đa hồ sơ giấy tờ.
• Đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian cấp phép còn tối đa 7 ngày làm việc.
• Mở rộng đối tượng miễn giấy phép xây dựng, bao gồm:

1. 1. Các công trình thuộc dự án đầu tư công, dự án PPP, hoặc dự án đầu tư kinh doanh quy mô lớn đã được cơ quan chuyên môn thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi.
   2. Nhà ở riêng lẻ tại nông thôn, quy mô dưới 7 tầng.
   3. Công trình sửa chữa, cải tạo không ảnh hưởng đến kết cấu chịu lực, an toàn công trình.

Chủ trương này nhằm giảm thủ tục tiền kiểm, thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực xây dựng và rút ngắn thời gian triển khai dự án, góp phần thực hiện cải cách hành chính đồng bộ.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân: “Cần phân loại công trình, tránh buông lỏng hậu kiểm”

Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân ủng hộ quan điểm bỏ giấy phép xây dựng, nhưng yêu cầu có biện pháp quản lý, để đánh giá tác động. Ảnh: Phạm Đông

Đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn TP.HCM) cho biết, ông ủng hộ chủ trương chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, song nhấn mạnh phải phân loại rõ từng loại công trình, dự án để có phương án quản lý phù hợp.

“Đối với công trình lớn, mang tầm khu vực hoặc liên quan đến an ninh quốc gia, nếu chỉ hậu kiểm sau khi hoàn thành thì hậu quả sẽ rất lớn. Nhiều công trình xây xong nhưng không đưa vào sử dụng được, cho thấy khâu tiền kiểm còn lỏng lẻo”, ông Ngân lo ngại.

Vị đại biểu cũng nêu thực tế, ở đô thị lớn, dù có quy định cấp phép, tình trạng xây dựng sai phép, trái phép vẫn còn nhiều. Vì vậy, nếu bỏ hoàn toàn cơ chế cấp phép, cần đánh giá kỹ tác động để tránh rủi ro cho quy hoạch và an toàn đô thị.

Riêng với sửa chữa nhỏ tại nhà ở dân dụng, ông Ngân nhận định việc miễn giấy phép và chuyển sang hậu kiểm là hợp lý.

“Nhiều hộ chỉ muốn lợp lại mái dột, nhưng vừa đổ cát xuống là thanh tra đã đến. Cần bỏ yêu cầu xin phép trong các trường hợp sửa chữa nhỏ như vậy để giảm phiền hà cho dân”, ông dẫn chứng.

Đại biểu Phạm Trọng Nghĩa: Cần quy trình hậu kiểm chặt chẽ, tránh lạm dụng

Đại biểu Phạm Trọng Nghĩa (Đoàn Lạng Sơn) đồng tình với việc mở rộng miễn giấy phép, nhưng đề nghị quy định rõ tiêu chí và quy trình hậu kiểm, đặc biệt về hạ tầng kỹ thuật, môi trường, phòng cháy chữa cháy.

“Phải có cơ chế ngăn ngừa lạm dụng hoặc buông lỏng hậu kiểm. Nếu không, việc miễn phép có thể bị lợi dụng, gây mất an toàn hoặc phiền hà cho người dân”, ông Nghĩa nói.

Ông cũng đề xuất xây dựng hệ thống công bố thông tin và kênh tiếp nhận phản ánh, để người dân, doanh nghiệp có thể giám sát chất lượng công trình và phản ánh kịp thời các sai phạm.

Đại biểu Nguyễn Thị Yến: Quy định rõ để xác định trách nhiệm quản lý

Đại biểu Nguyễn Thị Yến (Đoàn TP.HCM) nêu quan ngại về trách nhiệm quản lý giữa các cấp khi thực hiện cơ chế miễn giấy phép xây dựng.

“Có trường hợp nhà mặt tiền chỉ được phép xây 3 tầng nhưng người dân không nắm luật, xây lên 4 tầng. Khi vi phạm xảy ra thì không rõ trách nhiệm thuộc về ai?”, bà Yến đặt vấn đề.

Bà đề nghị các dự án thuộc diện này phải được thông báo cho chính quyền cấp xã để phối hợp giám sát, tránh tình trạng cấp phép mà địa phương không nắm được.

Đại biểu Lê Hoàng Anh: “Không thể xem giấy phép xây dựng là ‘tội đồ’”

Tại tổ thảo luận của Đoàn Gia Lai, Đại biểu Lê Hoàng Anh đặt câu hỏi:

“Có giấy phép là sai, là tạo rắc rối hay do quy trình cấp phép rườm rà, thậm chí bị lợi dụng để nhũng nhiễu, tiêu cực mà khiến dư luận xem giấy phép như “tội đồ”?”

Ông cho rằng vấn đề không nằm ở việc có hay không cấp phép, mà là chất lượng và quy trình cấp phép. Nhiều quốc gia như Australia, Nhật Bản vẫn giữ cơ chế cấp phép chặt chẽ để bảo đảm an toàn công trình và quyền lợi người dân.

“An toàn tính mạng người dân là cao nhất, là trước nhất”, ông nói, đồng thời đề nghị thu hẹp phạm vi miễn giấy phép, tăng chế tài xử lý cán bộ vi phạm và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm để vừa bảo đảm an toàn, vừa nâng cao hiệu quả quản lý.

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường: Giấy phép là công cụ bảo đảm quyền công dân

Theo Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, việc miễn giấy phép xây dựng là chủ trương đúng đắn, phù hợp với cải cách thủ tục hành chính. Tuy nhiên, Ủy ban lưu ý:

• Khi miễn giấy phép, công trình thiếu căn cứ pháp lý để cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, gây khó cho việc xác lập quyền tài sản.
• Cần bổ sung quy định tương ứng trong Luật Đất đai hoặc Luật Xây dựng để đảm bảo tính thống nhất pháp lý.
• Phải xây dựng quy trình hậu kiểm rõ ràng, công khai thông tin, tránh lạm dụng hoặc buông lỏng kiểm tra.

Ủy ban cũng đề xuất nghiên cứu cơ chế “Giấy phép sử dụng công trình” – hình thức được nhiều nước áp dụng – nhằm hoàn thiện chu trình pháp lý từ khởi công đến khi đưa công trình vào sử dụng an toàn, hợp pháp.

Hướng tới quản lý hiệu quả, minh bạch và thuận lợi cho người dân

Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho ý kiến về dự án Luật Xây dựng (sửa đổi). Ảnh: Quochoi.vn

Các đại biểu thống nhất rằng, Luật Xây dựng (sửa đổi) cần đạt được ba mục tiêu chính:

1. Đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian cấp phép.
2. Phân loại rõ đối tượng được miễn phép và cơ chế hậu kiểm minh bạch.
3. Tăng trách nhiệm của cơ quan quản lý, bảo đảm an toàn, quy hoạch và quyền tài sản của người dân.

Nếu được thông qua, đây sẽ là bước cải cách lớn trong lĩnh vực xây dựng, hướng đến môi trường đầu tư minh bạch, hiện đại và lấy người dân làm trung tâm.