Bộ Xây dựng vừa ban hành hai thủ tục hành chính mới liên quan đến việc xét duyệt, phân bổ và ký hợp đồng mua – thuê mua nhà ở xã hội và nhà ở dành cho lực lượng vũ trang.

Động thái này được xem là bước đi quan trọng nhằm siết chặt quy trình quản lý, hạn chế tình trạng đầu cơ, “cò suất”, làm giả hồ sơ và trục lợi chính sách vốn đã gây nhiều tranh cãi trong thời gian qua.

Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở xã hội ngày càng tăng mạnh tại các đô thị lớn nhưng nguồn cung vẫn còn hạn chế, việc chuẩn hóa quy trình xét duyệt được đánh giá là cần thiết để đảm bảo chính sách hỗ trợ nhà ở đến đúng đối tượng thụ hưởng.

Nhà ở xã hội tiếp tục là vấn đề nóng của thị trường bất động sản

Những năm gần đây, nhà ở xã hội trở thành phân khúc được quan tâm đặc biệt khi giá nhà thương mại liên tục leo thang, vượt quá khả năng chi trả của phần lớn người lao động. Tại nhiều thành phố lớn như Hà Nội, Đà Nẵng hay Ho Chi Minh City, số lượng hồ sơ đăng ký mua nhà ở xã hội thường cao gấp nhiều lần số căn hộ được mở bán.

Tuy nhiên, cùng với nhu cầu lớn là hàng loạt bất cập liên quan đến quy trình xét duyệt. Không ít trường hợp người không thuộc diện ưu tiên vẫn tìm cách mua được nhà ở xã hội thông qua việc nhờ đứng tên, làm giả giấy tờ hoặc thông qua các “cò hồ sơ” hoạt động bên ngoài dự án.

Một số dự án từng ghi nhận tình trạng người mua sang nhượng trái phép hoặc hưởng chênh lệch ngay sau khi nhận nhà, làm mất đi ý nghĩa hỗ trợ an sinh ban đầu của chính sách.

Trong bối cảnh đó, quy định mới từ Bộ Xây dựng được kỳ vọng sẽ tạo ra cơ chế kiểm soát chặt chẽ hơn, đồng thời nâng cao tính công khai và minh bạch trong toàn bộ quá trình xét duyệt.

Quy trình mới dành cho nhà ở lực lượng vũ trang

Theo đó quy định mới, cán bộ, chiến sĩ có nhu cầu mua hoặc thuê mua nhà sẽ đăng ký thông qua đơn vị công tác thay vì nộp trực tiếp cho chủ đầu tư.

Hồ sơ sau đó được chuyển đến cơ quan chuyên môn về nhà ở thuộc Bộ Quốc phòng hoặc Bộ Công an.

Căn cứ vào quỹ căn hộ tại từng dự án, hai bộ sẽ phân bổ số lượng nhà cho các đơn vị trực thuộc tại địa phương nơi có dự án. Các đơn vị tiếp tục thực hiện xét duyệt, lập danh sách đối tượng đủ điều kiện hưởng chính sách, trước khi gửi về cơ quan chuyên môn để kiểm tra, rà soát.

Sau bước đối chiếu với Sở Xây dựng địa phương, cơ quan chức năng sẽ xác nhận các trường hợp đáp ứng điều kiện, trình lãnh đạo bộ phê duyệt. Danh sách này sau đó được gửi cho chủ đầu tư và người mua để thực hiện ký hợp đồng khi dự án đủ điều kiện mở bán. Với các hồ sơ không đạt yêu cầu, cơ quan chức năng phải phản hồi bằng văn bản, nêu rõ lý do trong thời hạn 15 ngày.

Quy trình nhiều lớp này được đánh giá sẽ hạn chế tối đa việc xét duyệt sai đối tượng hoặc phát sinh tiêu cực trong phân bổ nhà ở cho lực lượng vũ trang.

Người mua chỉ được đăng ký một dự án tại cùng thời điểm

Đối với các dự án nhà ở xã hội được đầu tư bằng nguồn vốn ngoài ngân sách và không sử dụng tài chính công đoàn, người dân có nhu cầu mua hoặc thuê mua sẽ nộp hồ sơ trực tiếp cho chủ đầu tư dự án.

Điểm đáng chú ý là mỗi cá nhân hoặc hộ gia đình chỉ được đăng ký mua nhà ở xã hội tại một dự án trong cùng thời điểm. Đây được xem là giải pháp nhằm ngăn chặn tình trạng đăng ký hàng loạt để “giữ suất”, đầu cơ hoặc chuyển nhượng kiếm lời.

Trước đây, do chưa có cơ chế kiểm soát dữ liệu đồng bộ, nhiều trường hợp có thể cùng lúc nộp hồ sơ ở nhiều dự án khác nhau để tăng khả năng trúng suất mua nhà. Điều này khiến nhiều người có nhu cầu ở thực gặp khó khăn trong việc tiếp cận nhà ở xã hội.

Việc giới hạn một hồ sơ tại một dự án được đánh giá sẽ giúp cơ quan quản lý dễ dàng rà soát hơn, đồng thời tạo sự công bằng giữa các nhóm đối tượng đăng ký.

Chủ đầu tư và Sở Xây dựng cùng tham gia kiểm tra hồ sơ

Sau khi kết thúc thời gian nhận hồ sơ, trong vòng 10 ngày, chủ đầu tư phải tổng hợp danh sách người đăng ký và gửi về Sở Xây dựng địa phương để kiểm tra thông tin.

Trong tối đa 10 ngày tiếp theo, Sở Xây dựng sẽ phản hồi kết quả rà soát bằng văn bản. Trên cơ sở đó, chủ đầu tư đối chiếu với các điều kiện theo quy định pháp luật để xác định người đủ điều kiện mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội.

Việc bổ sung bước kiểm tra chéo giữa chủ đầu tư và cơ quan quản lý địa phương được xem là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế tình trạng xét duyệt thiếu minh bạch hoặc ưu tiên sai đối tượng.

Đáng chú ý, danh sách hồ sơ đủ điều kiện phải được công khai trong vòng 30 ngày kể từ khi kết thúc thời gian nhận hồ sơ. Đây là điểm mới quan trọng bởi trước đó, nhiều dự án từng bị phản ánh công bố danh sách không rõ ràng hoặc thiếu minh bạch trong việc lựa chọn người mua.

Với những hồ sơ không đạt yêu cầu, cơ quan chức năng hoặc chủ đầu tư phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do trong thời hạn 15 ngày. Quy định này giúp người dân có cơ sở đối chiếu và hạn chế tình trạng từ chối hồ sơ thiếu minh bạch.

Tăng kiểm soát dữ liệu để ngăn đầu cơ, sang nhượng trái phép

Sau khi dự án đủ điều kiện mở bán theo quy định pháp luật về kinh doanh bất động sản, chủ đầu tư sẽ ký hợp đồng với khách hàng và đồng thời cập nhật toàn bộ thông tin giao dịch lên hệ thống dữ liệu quản lý nhà ở và thị trường bất động sản.

Việc số hóa dữ liệu được xem là bước tiến quan trọng trong quản lý nhà ở xã hội. Khi toàn bộ thông tin người mua, giao dịch và tình trạng sở hữu được cập nhật lên hệ thống tập trung, cơ quan chức năng sẽ dễ dàng kiểm tra, đối chiếu và phát hiện các trường hợp vi phạm.

Đây cũng là cơ sở để kiểm soát tình trạng mua bán, chuyển nhượng trái phép hoặc sở hữu vượt tiêu chuẩn quy định.

Giới chuyên gia cho rằng việc đồng bộ dữ liệu là điều cần thiết trong bối cảnh thị trường nhà ở xã hội đang phát triển nhanh nhưng cơ chế quản lý trước đây còn phân tán và thiếu kết nối giữa các địa phương.

Siết quy trình nhưng vẫn cần tăng nguồn cung

Dù việc siết chặt quy trình xét duyệt được đánh giá là cần thiết, nhiều chuyên gia cho rằng vấn đề cốt lõi của thị trường nhà ở xã hội hiện nay vẫn nằm ở nguồn cung.

Tại nhiều địa phương, số lượng dự án nhà ở xã hội còn khá hạn chế so với nhu cầu thực tế. Không ít dự án mở bán ghi nhận tỷ lệ cạnh tranh rất cao, thậm chí hàng chục hồ sơ mới có một suất mua nhà.

Do đó, bên cạnh việc kiểm soát minh bạch, thị trường vẫn cần thêm các giải pháp thúc đẩy phát triển nguồn cung như tháo gỡ pháp lý, hỗ trợ tín dụng, ưu đãi quỹ đất và rút ngắn thời gian phê duyệt dự án.

Trong bối cảnh Chính phủ đang thúc đẩy mục tiêu phát triển hàng triệu căn nhà ở xã hội trong giai đoạn tới, việc hoàn thiện cơ chế quản lý và tăng cường minh bạch được xem là nền tảng quan trọng để thị trường phát triển bền vững hơn.

Kỳ vọng lập lại trật tự thị trường nhà ở xã hội

Việc Bộ Xây dựng ban hành hai thủ tục hành chính mới cho thấy cơ quan quản lý đang chuyển dần từ mô hình xét duyệt thủ công sang cơ chế kiểm soát dữ liệu và minh bạch hóa quy trình.

Các quy định như công khai danh sách người đủ điều kiện, giới hạn đăng ký một dự án tại cùng thời điểm hay cập nhật dữ liệu giao dịch lên hệ thống quản lý được kỳ vọng sẽ góp phần hạn chế tình trạng đầu cơ và trục lợi chính sách.

Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở xã hội tiếp tục tăng mạnh, những thay đổi này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của người có nhu cầu ở thực mà còn tạo nền tảng cho thị trường phát triển minh bạch và bền vững hơn trong thời gian tới.

🔗 Xem thêm:

• Bán nhà Đà Nẵng
• Bán đất Đà Nẵng
• Các dự án bất động sản Đà Nẵng 2026