Từ 1/9/2026, bắt buộc công khai kế hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất

Ngày 23/4/2026, Quốc hội Việt Nam đã thông qua Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), đánh dấu một bước thay đổi quan trọng trong cách thức công khai dữ liệu liên quan đến đất đai và thị trường nhà ở. Theo quy định mới, các thông tin quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, giá đất hay thu hồi đất sẽ buộc phải công khai rộng rãi. Luật gồm 4 chương, 31 điều và sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1/9/2026.

Trước khi Quốc hội bấm nút thông qua, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết Chính phủ đã nghiêm túc tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của công dân, nhất là trong môi trường số. Tinh thần xuyên suốt của lần sửa đổi này là mở rộng phạm vi thông tin phải công khai, bổ sung các nhóm thông tin quan trọng gắn trực tiếp với đời sống dân sinh và hoạt động sản xuất kinh doanh của người dân và doanh nghiệp.

Những thông tin đất đai bắt buộc phải công khai

Theo Điều 17 của Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), các thông tin về đất đai sau đây bắt buộc phải được công khai rộng rãi kể từ ngày 1/9/2026 bao gồm:

Về quy hoạch, tất cả các cấp độ quy hoạch đều thuộc diện bắt buộc công khai, gồm: quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh, quy hoạch chi tiết ngành, quy hoạch đô thị và nông thôn, và quy hoạch đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt.

Về kế hoạch sử dụng đất và giá đất, luật yêu cầu công khai kế hoạch sử dụng đất theo từng giai đoạn, giá đất theo quy định, kết quả điều tra và đánh giá giá đất đai. Đây là cơ sở quan trọng để người dân đối chiếu khi nhà nước thực hiện bồi thường.

Về thu hồi đất và cưỡng chế, các thông tin bắt buộc công khai gồm: quyết định thu hồi đất, quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc, mốc giới sử dụng đất trong hành lang bảo vệ an toàn, cùng với phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư liên quan đến từng dự án, công trình cụ thể trên địa bàn.

Việc luật hóa nghĩa vụ công khai các dữ liệu này được kỳ vọng sẽ hạn chế tình trạng thiếu minh bạch trong quản lý đất đai, đồng thời giúp người dân chủ động hơn trong việc theo dõi, giám sát và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Minh bạch thông tin nhà ở và dự án bất động sản

Không chỉ tập trung vào đất đai, Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) còn mở rộng phạm vi công khai sang lĩnh vực nhà ở và thị trường bất động sản.

Theo đó, các địa phương phải công khai danh mục dự án đầu tư xây dựng nhà ở, đặc biệt là những dự án cho phép tổ chức, cá nhân nước ngoài sở hữu. Đồng thời, chương trình và kế hoạch phát triển nhà ở cũng phải được công bố minh bạch.

Ngoài ra, các thông tin liên quan đến quản lý và vận hành nhà chung cư như kết luận kiểm định chất lượng, kế hoạch cải tạo, xây dựng lại, quyết định di dời… cũng thuộc diện bắt buộc công khai. Các quyết định thu hồi, cưỡng chế bàn giao nhà ở công vụ hay nhà ở xã hội cũng phải được công bố đầy đủ.

Những quy định này không chỉ giúp người dân tiếp cận thông tin chính xác khi mua nhà mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của cơ quan quản lý.

Tăng phân cấp và linh hoạt trong cung cấp thông tin

Một điểm đáng chú ý khác là luật quy định rõ hơn trách nhiệm cung cấp thông tin của các cấp chính quyền. Theo đó, UBND cấp xã chỉ có trách nhiệm cung cấp những thông tin do mình trực tiếp tạo ra, thay vì phải tổng hợp cả các thông tin tiếp nhận từ cơ quan khác như trước đây. Quy định này nhằm bảo đảm tính khả thi khi cấp xã đang được giao thêm nhiều chức năng, nhiệm vụ.

Song song đó, luật tăng cường phân cấp khi cho phép UBND cấp tỉnh và cấp xã chủ động xác định đầu mối cung cấp thông tin. Điều này giúp quá trình cung cấp thông tin trở nên linh hoạt hơn, phù hợp với thực tế quản lý tại từng địa phương.

Trong trường hợp cung cấp một phần hồ sơ hoặc tài liệu, cơ quan nhà nước phải thực hiện rà soát và phân loại trước, bảo đảm tách bạch rõ ràng giữa phần thông tin được tiếp cận và phần không được tiếp cận, qua đó tránh tình trạng cung cấp thiếu hoặc sai lệch thông tin.

Đa dạng hóa hình thức công khai, bảo đảm tiếp cận công bằng

Về tiếp cận một phần hồ sơ, tài liệu, dự thảo Luật đã bổ sung quy định cơ quan, đơn vị phải rà soát, phân loại thông tin trước khi cung cấp; bảo đảm tách bạch rõ phần thông tin được tiếp cận và không được tiếp cận. Các nội dung mang tính kỹ thuật sẽ được hướng dẫn cụ thể trong tài liệu nghiệp vụ nhằm bảo đảm thống nhất trong triển khai.

Luật cũng nhấn mạnh việc đa dạng hóa các hình thức công khai thông tin, đặc biệt là thúc đẩy công khai trên môi trường số. Các cơ quan nhà nước được khuyến khích sử dụng cổng thông tin điện tử, cổng dữ liệu và các kênh truyền thông chính thức để cung cấp thông tin, bên cạnh các hình thức truyền thống như họp báo hay tiếp công dân.

Về chi phí tiếp cận thông tin, dự thảo Luật quy định giao Bộ trưởng Tài chính quy định mức chi phí thực tế cho việc in ấn, sao chụp và gửi tài liệu. Đồng thời, các trường hợp được miễn hoặc giảm chi phí sẽ được quy định chi tiết trong văn bản dưới luật nhằm bảo đảm mọi công dân đều có cơ hội tiếp cận thông tin, không bị cản trở bởi yếu tố tài chính.

Khi các dữ liệu về quy hoạch, giá đất, thu hồi đất và dự án nhà ở được công khai đầy đủ từ ngày 1/9/2026, người dân và doanh nghiệp sẽ có thêm cơ sở để đưa ra quyết định chính xác, đồng thời tăng cường giám sát hoạt động của cơ quan quản lý. Đây được xem là nền tảng quan trọng để xây dựng một thị trường phát triển bền vững và minh bạch trong dài hạn.

🔗 Xem thêm: